Lichamelijk beperkte Margarit Groothedde schreef een kinderboek met haar ogen: 'Dat het nu in de winkel ligt vind ik waanzinnig'

In dit artikel:

Woensdag verschijnt Jodokus, een vrolijk kinderboek over een roodharig jongetje dat in Shanghai een draak beledigt en vervolgens zijn fouten probeert goed te maken. De auteur is Margarit (Mar) Groothedde (39), die het verhaal niet met pen of toetsenbord maakte maar letter voor letter bij elkaar knipperde: het eerste kinderboek dat door haar op die manier tot stand kwam.

Groothedde raakte in de winter van 2010 betrokken bij een auto-ongeluk nadat ze een mentorklas in Harderwijk had verlaten; ze was toen 23. Het ongeval veroorzaakte een diffuse axonale beschadiging — ernstig hersenletsel — waarna ze wekenlang in coma lag en daarna langdurig moest revalideren. Sindsdien is ze verlamd en spraakloos; experimentele spraakcomputers werkten niet. Wel heeft ze controle over knipperen, en met die beperkte beweging communiceert ze: een begeleider vraagt eerst klinker of medeklinker, daarna worden de letters één voor één genoemd zodat zij bij de juiste letter kan knipperen. Voor het interview bij dit artikel werden haar antwoorden op die manier door begeleider Eugenie van Ruitenbeek vastgelegd; één zin kon al snel tien minuten duren.

De weg naar Jodokus begon tweeënhalf jaar geleden toen Van Ruitenbeek, die zich niet alleen met praktische zorg maar ook met het mentale herstel van Groothedde bezighield, een prikkelend idee aandroeg: schrijven om het brein te activeren en uitzicht te bieden. Een oude schooltas met briefjes van vroeger, waaronder een geestig strafwerkopstel van Mar, bevestigde dat er verbeeldingskracht aanwezig was. Schrijven werd een doel en tegelijk therapie: sessies van uren waarbij Mar haar fantasie via knipperen in woorden liet veranderen. Later hielp Van Ruitenbeeks echtgenoot Jan Nouwen structuur aan te brengen in haar uitwaaierende ideeën.

Het project groeide dankzij medestanders: illustrator Philip Hopman, op sabbatical tussen Boer Boris-titels, raakte enthousiast en verzorgde de tekeningen; kinderboekenschrijver Daan Remmerts de Vries fungeerde als redacteur en vormgever Steef Liefting tekende de lay-out. Het initiatief kreeg financiële steun van het Boer Boris Fonds. Groothedde zelf had geen idee dat ze daarmee in de bovenste regionen van het kinderboekenvak terechtkwam — Hopman en Remmerts de Vries hebben beide onderscheidingen voor hun werk — maar werkte intensief aan Jodokus, over de jongen die met het meisje Saartje naar China reist en een draak ontmoet met een minderwaardigheidscomplex.

Het verschijnen van het boek betekent veel meer dan een creatieve mijlpaal: het symboliseert herstel van perspectief. Van Ruitenbeek spreekt van een geslaagde ‘breintraining’ die Grootheddes uitzicht van hopeloos naar hoopvol heeft weten te keren. Groothedde zelf is overdonderd door de aandacht, samenwerkingen (onder meer met de Hersenstichting) en de boekpresentatie in Apeldoorn; haar ex libris draagt de tekst "je kunt meer dan je denkt." Jodokus (5+, eigen beheer, €19,99) verschijnt woensdag; een deel van de opbrengst gaat naar de Hersenstichting.

Kortom: Jodokus is niet alleen een kinderboek over avontuur en goedmaken, maar ook het tastbare resultaat van een uitzonderlijke samenwerking tussen een schrijfster die via knipperen communiceert, toegewijde hulpverleners en gevestigde namen uit de Nederlandse jeugdliteratuur. Het boek illustreert hoe creativiteit en zorg elkaar kunnen versterken en hoe beperkte middelen toch tot iets groots kunnen leiden.