Lichamelijk beperkte Margarit Groothedde schreef een kinderboek door met haar ogen te knipperen: 'Dat het nu in de winkel ligt vind ik waanzinnig'

In dit artikel:

Woensdag verschijnt Jodokus, een vrolijk kinderboek over een jongetje dat in Shanghai een draak beledigt en daarna zijn fout moet herstellen. Het bijzondere: het is het eerste kinderboek dat de auteur, Margarit Groothedde (39), letter voor letter met haar ogen ‘geknipperd’ heeft.

In de winter van 2010 raakte Groothedde bij een auto-ongeluk ernstig gewond. Na een wekenlange coma en jaren revalidatie kreeg ze de diagnose diffuse axonale beschadiging — ernstig hersenletsel. Sindsdien is ze rolstoelgebonden en grotendeels afhankelijk van zorg; spreken en schrijven lukt niet meer door spierspasmen en verlies van controle. Cognitief is ze wél intact, maar communiceren gaat alleen via een traag, gestructureerd knipperalfabet: een begeleider vraagt eerst of het een klinker of medeklinker is, vervolgens worden letters opgesomd totdat zij bij de juiste letter knippert. Eén zin kan daardoor al snel tien minuten kosten.

Het boek kwam voort uit die communicatie en uit een bewuste poging van haar begeleidster Eugenie van Ruitenbeek om Grootheddes geest te prikkelen en haar uitzicht te verbeteren. Van Ruitenbeek startte intensieve ‘breintraining’ om de neerwaartse spiraal van wanhoop te doorbreken. Toen een oude schoolvriendin briefjes uit de middelbare school tevoorschijn haalde, ontdekte Van Ruitenbeek Grootheddes taalgevoel en stelde het idee voor een kinderboek voor. Wat als oefening begon — een verhaaltje om aan neefjes en nichtjes voor te lezen — groeide snel uit tot een echt project toen de gerenommeerde illustrator Philip Hopman zich aansloot.

Hopman, tussen twee delen van zijn populaire Boer Boris-reeks in, reageerde enthousiast en maakte de illustraties; kinderboekenschrijver Daan Remmerts de Vries nam de tekstbewerking voor zijn rekening en vormgever Steef Liefting verzorgde de lay-out. Het project kreeg ook steun van het Boer Boris Fonds. Zo belandde Groothedde, die zichzelf omschrijft als liefhebber van kinderliteratuur en met een scriptie over jeugdliteratuur op zak, onverwacht in de ‘eredivisie’ van het kinderboekenvak.

Het schrijfproces zelf was arbeidsintensief: urenlange sessies waarbij Van Ruitenbeek en later ook haar echtgenoot Jan Nouwen structuur aanbrachten in Grootheddes uitwaaierende fantasie. Het resultaat is Jodokus: een speels verhaal over het impulsieve jochie met rode haren, zijn reis met het meisje Saartje naar China vanwege zijn liefde voor rijst, en een draak in Shanghai met een minderwaardigheidscomplex die per ongeluk wordt gekwetst. Het boek verschijnt in eigen beheer (adviesprijs €19,99); een deel van de opbrengst gaat naar de Hersenstichting.

Groothedde woont nu in het tuinhuis bij haar ouders in Apeldoorn en beschouwt het boek als een verwezenlijking van een lang gekoesterde droom. Voor haar betekende het schrijfproces niet alleen creatief werk, maar ook een belangrijke stap in het hervinden van zingeving en perspectief na haar ongeluk. Het project onderstreept tegelijk de rol van persoonlijke inzet, samenwerkende zorg en toegankelijke hulpmiddelen voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel.