Kinderen in El Salvador kunnen vanaf 12 jaar levenslang krijgen voor zware misdrijven

In dit artikel:

In El Salvador heeft president Nayib Bukele onlangs grondwetswijzigingen ondertekend waarmee kinderen vanaf 12 jaar voortaan levenslang kunnen krijgen voor moord, verkrachting of medeplichtigheid. Het parlement keurde de veranderingen vorige maand goed. De maatregel past in een bredere reeks autoritaire stappen van Bukele sinds hij in 2019 aantrad en de strijd tegen de machtige bendes aanscherpte.

Journalist Arne Gillis plaatst de stap in de context van decennia van bendegeweld dat vanaf de jaren 80 verergerde. Bukele voerde een hardhandig beleid: in 2021 liet hij de vijf rechters van de Constitutionele Kamer van het Hooggerechtshof vervangen door loyalisten, en sinds 2022 geldt er een noodtoestand die herhaaldelijk verlengd is. Dat heeft geleid tot massale en vaak willekeurige arrestaties — mensen worden opgepakt op basis van uiterlijke kenmerken zoals tatoeages — massaprocessen en erbarmelijke gevangenisomstandigheden. Momenteel zitten naar schatting 110.000–120.000 mensen vast, bijna 3 procent van de mannelijke bevolking, wat resulteert in de hoogste opsluitingsgraad ter wereld.

Vorige jaar werden ook herverkiezingsbeperkingen afgeschaft en de presidentiële termijn verlengd van vijf naar zes jaar, waardoor Bukele zijn macht consolideert. Critici waarschuwen dat de ruimte voor maatschappelijke kritiek en onafhankelijke instituties sterk krimpt. Gillis noemt het toestaan van levenslange straffen voor 12-jarigen een "zorgwekkende tendens". Bukele verdedigt het beleid met het argument dat bendes jongeren vroeg rekruteren en dat strengere straffen moeten afschrikken; tegelijkertijd versterkt het zijn imago als sterke leider.

Het harde veiligheidsbeleid heeft wel geleid tot een scherpe daling van de moordcijfers en het terugdringen van bendes, waardoor Bukele zeer populair is in eigen land. Tegelijkertijd roept de combinatie van veiligheidswinst en autoritaire middelen internationale en mensenrechtelijke zorgen op — onder meer omdat levenslange gevangenisstraf voor minderjarigen ingaat tegen internationale kinderrechtennormen — en maakt zijn succes hem een voorbeeld voor vergelijkbare hardline-politici in het buitenland.