15 vrouwen, tientallen kinderen en leven in onmetelijke luxe: Mswati III zit 40 jaar op troon van Eswatini
In dit artikel:
Koning Mswati III van Eswatini, de laatste absolute monarch van Afrika, viert dit jaar veertig jaar op de troon. De festiviteiten, die vorige week al begonnen, zijn groots opgezet: in zijn hoofdverblijf in Lozitha vond een cadeauceremonie plaats waarbij burgers, bedrijven en organisaties de vorst overladen hebben met geschenken. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken gingen er onder meer groenten en fruit, elektronica, een auto, meerdere tractoren, 251 koeien en ruim 18 miljoen euro richting het paleis.
Eswatini (voorheen Swaziland) is een klein, arm land in Zuidelijk Afrika tussen Mozambique en Zuid-Afrika; qua oppervlakte vergelijkbaar met Wallonië en met een bevolking die ongeveer gelijk is aan die van Brussel. Terwijl de meerderheid van de bevolking in armoede leeft en het land één van de hoogste hiv-percentages ter wereld heeft, wonen de koning en zijn uitgebreide familie in weelde: privéjets, een vloot luxewagens en tientallen paleizen, waaronder een met goud beklede gangen in Lozitha. Forbes noemde ooit een geschat vermogen van enkele honderden miljoenen dollars; recente schattingen lopen op tot rond de 300 miljoen dollar, maar het echte vermogen is moeilijk te verifiëren. Bovendien bezit de koninklijke familie grote delen van het land en beheert zij een staatsinvesteringsfonds dat veel van de economie domineert.
Mswati, geboren als Makhosetive Dlamini in 1968, werd na het overlijden van zijn vader Sobhuza II door traditionele raad en koningin-moeder Ntfombi als opvolger aangewezen. Hij werd op 25 april 1986 officieel gekroond, kort na zijn 18de verjaardag, en stond daarmee aan het hoofd van de jongste regerende monarchen ter wereld. Sindsdien oefent hij vrijwel onbeperkte macht uit: hij benoemt premiers en topfunctionarissen, regeert vaak bij koninklijk decreet en laat adviesorganen in de praktijk weinig tegenwicht vormen.
De koning onderhoudt een uitgebreide familiale en politieke machtsbasis via polygamie en rituelen. Traditioneel moet hij met minstens één vrouw uit elke clan trouwen; daarnaast kiest hij soms bruiden tijdens het jaarlijkse rietdansfestival, waarvoor jonge, ongehuwde vrouwen uitgenodigd worden en die sterke sociale druk met zich meebrengt. Toekomstige bruiden worden eerst in Zuid-Afrika op hiv getest. Mswati heeft naar schatting zo’n vijftien vrouwen en tientallen kinderen; vrouwen worden binnen de monarchie pas officieel als echtgenote gerekend nadat ze een kind hebben gebaard. Er bestaan beschuldigingen van misbruik en enkele vrouwen zijn gevlucht, terwijl anderen overleden zijn onder verdachte omstandigheden.
Het koningschap is niet zonder controverse: Mswati voerde in 2001 een omstreden seksverbod in voor jonge ongehuwde vrouwen om hiv te bestrijden, een maatregel die zijn geloofwaardigheid verloor toen hij zelf een periode later trouwde met een jonge vrouw. In 2018 veranderde hij verrassend de staatsnaam van Swaziland naar Eswatini. Binnenlandse kritiek op zijn uitgaven en levensstijl leidde eerder tot mediacensuur; foto’s van zijn wagenpark zijn verboden nadat er maatschappelijke verontwaardiging ontstond over peperdure aankopen.
Politieke tegenstand wordt krachtig onderdrukt. Vijf jaar geleden leidde oproep tot meer democratie tot het grootste recente protest, dat volgens mensenrechtenorganisaties bloedig werd neergeslagen met tientallen doden en honderden gewonden. Politieke partijen zijn verboden en het parlement heeft weinig invloed; mensenrechtenorganisaties en activisten rapporteren ontvoeringen, folteringen en moorden op critici. Het beruchte voorbeeld is de moord op burgerrechtenactivist Thulani Masek, die thuis werd doodgeschoten nadat hij pleitte voor hervormingen. In die context is weinig protest te verwachten tijdens de huidige koninklijke vieringen.
Kortom: terwijl Eswatini nationale rijkdom en politieke macht sterk concentreert rond één dynastie, blijven veel burgers met armoede, gezondheidscrises en repressie geconfronteerd, en vormen de jubelende ceremonies van koning Mswati III een duidelijk signaal van ongebroken koninklijke macht en sociale ongelijkheid.